گزیده ای از  سخنان دکتر سنگری :

مروری بر تاریخ

آیا می دانید بعد از طوفان نوح یکی از شهرهایی که از خاک سر برآورد و یکی از تمدن های بزرگ تاریخ در آن شکل گرفت ، محلی بود به نام اَوان ، اَوان شهری بود که بعد از طوفان نوح از خاک سر برآورد و بخشی از همراهان حضرت نوح در آن شهر مستقر شدند و آغاز یک تمدن بزرگ را شکل دادند که از منطقه ای به نام ” آوانتاش ” یا ” اَوِنتاش ” یا ” رُناش ” که بعدا روناش شد و امروز ما آن را به ” رعنا ” می شناسیم . در این قسمت تمدنی شکل می گیرد که دامنه ی آن بعدا تا بین النهرین را دربر می گیرد……

آیا می دانید امتداد این تمدن به تمدن بزرگ جندی شاپور می رسد که در شهر دزفول شکل گرفته است .

آیا می دانید از ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در این شهر تمدنی شکل گرفته که از بسیاری از تمدن ها جلوه هایش بیشتر بوده است.

آیا می دانید این تمدن پذیرای دانشمندان بزرگی بوده که به شهر دزفول می آمدند و تدریس می کردند .

آیا می دانید دانشگاهی که در دزفول بوده از امیرالمومنین (ع) دعوت می کند که برای تدریس شیمی به دزفول بیایند و حضرت می پذیرد ، ولی با شروع جنگ دیگر امکان آمدن ایشان پیش نمی آید .

آیا می دانید امیرالمومنین (ع) اطلاعاتی از این دانشگاه ( دانشگاه جندی شاپور ) می گیرد و بعد از گرفتن این اطلاعات ، حضرت تصمیم می گیرد کتابی را از این دانشگاه به زبان عربی ترجمه کند و این کار را انجام می دهند .

آیا می دانید پزشکی که روزی در کوفه رگی را از قلب بیرون کشید و روی فرق امیرالمومین (ع) گذاشت و بعد به آن نگاه کرد و به امام حسن (ع) عرض کرد به پدرتان بگویید دیگر وصیت کند ، این پزشک از شهر دزفول بوده است .( یعنی تامین نیازهای پزشکی مرکز حکومت امیرالمومنین از اینجا بوده ) ما امروز کجا هستیم؟ 

این گذشته تاریخی ما است .

به گمان من این شهر نظر کرده است و به اعتقاد من دعایی هم پشت سر این شهر است .

دزفول در زمان جنگ

آیا می دانید در زمان جنگ زنان شب ها در دزفول پست می دادند و حتی یک خانم هنگام نگهبانی ، دزدی را دستگیر می کند و به بسیج می آورد .

آیا می دانید در زمان جنگ ، وقتی بنی صدر به دزفول می آید ، یک خانم جلو می رود و محکم به سینه او می زند و می گوید : تو ۲۰۰ موشک آر پی جی به من بده ، من پرچم ایران را در بغداد می زنم . ولی متاسفانه الآن ما چند نویسنده زن در دزفول نداریم که این ارزش ها را به رشته تحریر در بیاورند.

بیایید شخصیت های خودمان را معرفی کنیم . ایا می دانید شهید سبحانی که بود ؟ سردار رشید کیست ؟ شهید دانش که در هفتم تیر به شهادت رسید که بود ؟

آیا می دانید سنگری و رشید محصول شهید سبحانی هستند و او کسی بود که با پای فلج ، کشان کشان خودش را به مسجد می رسانید و دست این نسل را گرفت و نسلی که الان کار می کنند ، محصول آن مرد بزرگ هستند . آیا از این بزرگان حتی یک تندیس ، یک نماد ، یک چیز شاخص داریم ؟

شهر مابا این ستارگان روشن است و ماچقدر آنها را می شناسیم ؟و یا آنها را شناسانده ایم ؟

آیا می دانید اولین گروهی که به خرمشهر وارد شدند و کار کردند از مردم دزفول بودند .

آیا از خود پرسیده اید که چرا دزفول ما ، در زمان جنگ این همه موشک باران و بمباران شد .

آیا می دانید صدام حسین گفته بود اعلام سردار قادسیه را ، من در دزفول می کنم و این مردم دزفول بودند که ناکامش کردند و داغی که بر جگر صدام گذاشتند واقعا ستودنی است .

آیا می دانید این شهر مامینه و آرامشی داشت که سرمایه معنوی جبهه از آن سیراب می شد و بچه های رزمنده برای بازسازی روحیه خود به دزفول می آمدند .

آیا می دانید حتی کسانی که الان وارد دزفول می شوند ، این آرامش را حس می کنند و می گویند این بلدِ امن است .

آیا می دانید مادر شیخ مرتضی انصاری ، خود مجتهده بوده و دست کم ۵ تا ۶ مجتهده در دزفول داشتیم .

آیا می دانید در یک زمان نزدیک به ۳۰ مجتهد در شهر دزفول بوده است ، ولی متاسفانه الان در شهر یک مجتهد هم نداریم . شهر ما یک چنین پشتوانه هایی داشته است .

و در آخر بدانید که ارزش های این شهر گم هستند ، چون ما کاری نکرده ایم . بدانید امروز برای دزفول کار کردن ، برای دزفول کار کردن نیست ، کار کردن برای شهری است که متعلق به همه است . اگر برای دزفول کار کنیم ، برای ایران عزیز کار کرده ایم ، برای جهان و اسلام کار کرده ایم . پس بیایید شهر خودمان را به عنوان یک آیه و یک آینه به دیگران معرفی کنیم .

همت ها را به میدان بیاورید و چهارم خرداد را در چهار خرداد خلاصه نکنیم .

و حالا : با خواندن بیانات دکتر آیا به شهر خودمان افتخار نمی کنیم ؟ آیا افتخارنمی کنیم که دزفولی هستیم؟ پس همتی مضاعف .

مسجد جامع دزفول : اوایل دوره اسلامی و در «قرن هفتم مرمت » شد

مسجد لبخندق

کاروانسرای افضل و قندی : دوره صفویه

آسیاب‌های آبی دزفول: حدود ۱۵۰۰ سال پیش

تپه‌های باستانی منطقه زلقی چغامیش: ۳۴ قرن پیش از میلاد مسیح

تپه باستانی سنجر

پل قدیم (دزفول) یا پل رومی : دوره ساسانیان در حدود ۱۷۵۰ سال پیش

بازار قدیم

حمام کرناسیون : حدود۱۵۰ سال پیش

حمام میان دره : ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال پیش

حمام وزیر : اواخر صفویه (حدود ۳۰۰ سال پیش)

پله بَچیلون: پله‌ای قدیمی که محله سبزقبای دزفول رو به ساحل رود دز وصل می‌کند

ساباطها

شوادونها

بند بالارود

هورمس

اتاق آقامیر: حدود ۲۰۰ سال پیش

مجموعه شاه رکن الدین شامل بقعه، مسجد، مدرسه و حمام : ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال پیش

خانه تیزنو

خانه سوزنگر

خانه قلمبر

بوستان‌هاپارک دولت : بلوار شهدا (ابتدای جاده دزفول – سردشت)، پشت سد تنظیمی

پارک سوم‌شعبان : بلوار نیروی هوایی (جاده دزفول – اندیمشک)، کوی سوم شعبان

بقایای باغ فلاحت

پارک جنگلی لاله : جاده دزفول – سردشت

پارک جنگلی شهرداری : جاده دزفول – سردشت، روبروی کارخانه نوشابه دزنوش

بیشه حمیدآباد : جاده دزفول – شوش، بعد از شهرک بن جعفر و نرسیده به کارخانه قند

باغ وحش و شهر بازی بعثت : بلوار بعثت، جنب مجتمع فرهنگی سینمایی

بوستان دوستی : انتهای بلوار نیروی هوایی (جاده دزفول – اندیمشک)، جلوی دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول

بوستان ملت : جنب میدان امام حسین (ع)

بوستان حضرت ولی عصر (عج) : ساحل رودخانه، جنب پل قدیم

بوستان خلیج فارس : انتهای خیابان امام خمینی جنوبی، جنب میدان خلیج فارس

بوستان ساحلی شهرداری : ساحل رودخانه دز، جنب فرمانداری

بوستان ساحلی دز (علی کله) : بلوار شهدا، ساحل رودخانه دز، جنب سد تنظیمی

بوستان آزادگان : کوی آزادگان، جنب مجتمع آموزشی استعدادهای درخشان (تیزهوشان) شیخ مرتضی انصاری

بوستان پرستار : بلوار نیروی هوایی، جلوی بیمارستان دکتر گنجویان

زیارتگاهها

مزار مطهر سربازان امام زمان (عج) {ملامحمدعلی جولای دزفول و سرباز گمنام امام زمان (عج)} دو تن از یاران و سربازان حضرت ولی عصر عجل الله در مسجد کج بافان دزفول مدفون می باشند ( شرح کامل از کتاب شمس الطالعه) جهت اطلاع بیشتر به وب سایت این مکان مقدس مراجعه نمائید.

سبزقبا (امامزاده): برادر تنی امام رضا (ع) که این امام بزرگوار در آخرین سفر خود به مشهد ایشان را زیارت کردند.

آرامگاه حزقیل نبی: پدر دانیال نبی و پدر بزرگ حضرت داود

آرامگاه رودبند: نوه شیخ صفی الدین اردبیلی و پدر بزرگ شاه اسماعیل صفوی

آرامگاه بن‌جعفر: آرامگاه محمدبن جعفرطیار از یاران امام علی و همسر ام کلثوم دختر آن حضرت

بقعه علی‌مالک: آرامگاه دو تن از پسران امام علی که برای ارشاد مردم به ان شهر آمده بودند

بقعه پیر اکبر زرین‌کلاه

شاه‌خراسان دزفول

زیارتگاه اجاق

آرامگاه سید محمدابن علی ابن ابیطالب: آرامگاه فرزند حضرت علی در شش کیلومتری دزفول و در نزدیکی محمد بن جعفرطیار می‌باشد.

سوار غیب

قدمگاه حضرت عباس

پیر فرّاش

علمدار “علم عباس”

پیر اساق

شابولقاسم

امامزاده زین العابدین

جناب علی

شاه رکن الدین

قدمگاه ابوالفضل

سید محمد

سید جابر

علی سَلَه بِسَر”پیرسله بِسَر”

امیر رُکن

شاه خراسون

قدمگاه امام رضا

علی مالک

علی اودس او

قدمگاه امام رضا دیمی

بابا حزقیل

پیر حبش

بیت گزیده خاتون

پیرنظر پیر زنگی

“سی صَـبُر” سید صبور

دُلدُل علی

شیخ سماعیل

سید محمود- سی محمید”

پیر غریب

مقوم

عباس علی

کاشفیه “میر صدر الدین”

مقبره داعی

پیرهفت تنان

بابا یوسف “بوه یوسف”

بوالعلا

پیر بانگو

پیر سید ولی الدین

پیر هاشما

اجاق مرتضی علی

قوپی مرتضی علی

تفرج‌گاه‌ها سد دز

سِنجَر

علی‌کله: منطقه تفریحی-ساحلی دز در کنار سد تنظیمی.

تال خانی

زیستبوم کوهها : ادامه رشته کوههای زاگرس (کنگلو مرای بختیاری)

دمب گرد سردشت – دیونی سردشت- سگریون هفت تنون سردشت- لنگر کوه سردشت – سالن کوه سردشت – دژممدلی خان بختیاری – کرناس سردشت – کیماس سردشت- میانکوه سردشت – قلعه شاداب سردشت

درّه‌ها : توبیرون – قوه احمدی – شیرین آب – اشکفت زرده یا کول خرسان – دره مارها – دری ارواح

دریاچه‌ها : سیاه چال- دریاچه سد دز- دریاچه کوهستانی تمی.

آبشارها : شوی – هفت تنان – سرسرداب و…

بیشه‌ها : سربیشه زلقی-زاویه – عباس آباد – بن جعفر – حمید آباد و…

دشت‌ها : دیونی سردشت- پیربانگو سردشت – تنگه شرار سردشت – نور آباد – دول زنگی و…

رودخانه‌ها : رودخانه دز – شور آب – شیرین آب – جیروک – عجیروب

اتومیبلِ شیخ خَزعَل

با واسطه از مرحوم حاج سیّد علی کمالی و از دیگر معمّرین دزفولی شنیده شده است، اولین اتومبیلی که وارد دزفول شد، اتومبیل سواری شیخ خَرعَل حکمران سابق خوزستان بود که برای دیدار با علمای شهر به دزفول آمده بود.

اتومبیل شیخ خرعل بسیار آهسته در کوچه های شهر حرکت می کرد، طبعاً باید اولین خودرویی باشد که از روی پل باستانی دزفول عبور کرده است.

گفتنی است که شیخ خزعل از زمان مظفّرالدین شاه قاجار تا زمان حکومت پهلوی اوّل با القابی همچون سردار اَرفع و سردار اَقدس بر خوزستان مسلّط بود و فرزندش چاسب نیز حکومت دزفول را در اختیار داشت.

برف در دزفول

در سال۱۲۷۷ هجری قمری، در اواسط ماه رجب در دزفول هوا به شدت سرد شده و به اندازه ی۱۶ سانتیمتر برف آمده بود و معمّرین آنجا حساب کرده بودند سی سال تمام بود که در خوزستان برف نیامده است.

طوفان در دزفول

در ماه رجب سال ۱۲۶۸ هجری قمری، به هنگام اذان مغرب هوای دزفول تیره گردید و رعد و برق و طوفانی در گرفت که تا آن زمان تاریخ هیچ کس چنین طوفانی به یاد نداشت. بعد از آن ، تگرگ بارید و چنان سیلی در کوچه های دزفول روان شد که اکثر گاو و الاغ های مردم که از صحرا بر می گشتند، تلف شدند. اکثر خانه ها هم با رعد و برق و سیل خراب شد

وبه (تاوان)

مردم قدیم دزفول اعتقاد داشتند که ماهیتی معنی دار در طبیعت وجود دارد که دائماً اعمال انسان را کنترل می کند و این وجود را در ذات خداوند می دیدند و معتقد بودند هرکس هرکاری انجام دهد نتیجه اش را می بیند، حوبه یا تاوان ((تووون)) را برای نتیجه انجام امور منفی می دانستند.

ملفا :

ملفا (گمان بد پیش از وقوع یک حادثه)

مردم معتقد اند هنگام انجام یک کار نباید پیشگویی منفی کرد و اگر کسی پیشگویی منفی کرد می ترسند از اینکه آنگونه شود و معمولاً در اثر این گفته ها و پیشگویی های بد ممکن است مشکلی پیش آید و حادثه بد که از قبل ملفا زده شده انجام گیرد پس به کسی که می خواهد در حین یک جریان پیشگویی منفی کند می گویند ملفای بد نزن.

موری مار :

موری مار (مهره مار)

شخصی که پیش همه گان بدون دلیل خاصی عزیز است و همه به او احترام می گذارند، درباره چنین شخصی می گویند انگار مهره مار دارد. مردم معتقد اند که داشتن مهره مار عزت می آورد و دیگران را جذب می کند و مرده ناخودآگاه به شخصی که چنین مهره های جادویی را به همراه دارد نزدیک می شوند و به وی احترام می گذارند.

نظر کرده :

مردم معتقد اند که بعضی افراد شایسته و مومن با ویژگی و استعداد خاص و برتر نظر کرده ائمه هستند یعنی همیشه به طور معجزه آسایی در حفظ و نگهبانی قرار دارند، به طوری که اتفاق بدی برایشان پیش نمی آید یا هنگام خطر جان سالم به در می برند و نیرویی پیوسته محافظ آنهاست.

تیه سور :

تیه سور (چشم شور)

تیه سور، چشم شور یا چشم زخم اصطلاح و اعتقادی است رایج در بین مردم مبنی بر اینکه بعضی افراد چشمشان شور است یعنی خاصیتی منفی در چشمشان یا وجودشان است که به نظاره کردن و دقت بر کسی یا چیزی به قصد ضربه زدن و یا گفتن تحسین با لحنی خاص از طریق امواج ماورالطبیعی صادر شده از آنها صدمه و ضربه ای به شخص یا شئی مورد نظر وارد می شود مثلاً شخص دچار مریضی و گرفتاری می شود، اگر شخص چشم شور به ظرفی یا وسیله ای نظر کند و بگوید چه ظرف قشنگی! آن ظرف در همان لحظه یا چند لحظه بعد شکسته می شود.

وبه (تاوان)

مردم قدیم دزفول اعتقاد داشتند که ماهیتی معنی دار در طبیعت وجود دارد که دائماً اعمال انسان را کنترل می کند و این وجود را در ذات خداوند می دیدند و معتقد بودند هرکس هرکاری انجام دهد نتیجه اش را می بیند، حوبه یا تاوان ((تووون)) را برای نتیجه انجام امور منفی می دانستند.

ملفا :

ملفا (گمان بد پیش از وقوع یک حادثه)

مردم معتقد اند هنگام انجام یک کار نباید پیشگویی منفی کرد و اگر کسی پیشگویی منفی کرد می ترسند از اینکه آنگونه شود و معمولاً در اثر این گفته ها و پیشگویی های بد ممکن است مشکلی پیش آید و حادثه بد که از قبل ملفا زده شده انجام گیرد پس به کسی که می خواهد در حین یک جریان پیشگویی منفی کند می گویند ملفای بد نزن.

موری مار :

موری مار (مهره مار)

شخصی که پیش همه گان بدون دلیل خاصی عزیز است و همه به او احترام می گذارند، درباره چنین شخصی می گویند انگار مهره مار دارد. مردم معتقد اند که داشتن مهره مار عزت می آورد و دیگران را جذب می کند و مرده ناخودآگاه به شخصی که چنین مهره های جادویی را به همراه دارد نزدیک می شوند و به وی احترام می گذارند.

نظر کرده :

مردم معتقد اند که بعضی افراد شایسته و مومن با ویژگی و استعداد خاص و برتر نظر کرده ائمه هستند یعنی همیشه به طور معجزه آسایی در حفظ و نگهبانی قرار دارند، به طوری که اتفاق بدی برایشان پیش نمی آید یا هنگام خطر جان سالم به در می برند و نیرویی پیوسته محافظ آنهاست.

تیه سور :

تیه سور (چشم شور)

تیه سور، چشم شور یا چشم زخم اصطلاح و اعتقادی است رایج در بین مردم مبنی بر اینکه بعضی افراد چشمشان شور است یعنی خاصیتی منفی در چشمشان یا وجودشان است که به نظاره کردن و دقت بر کسی یا چیزی به قصد ضربه زدن و یا گفتن تحسین با لحنی خاص از طریق امواج ماورالطبیعی صادر شده از آنها صدمه و ضربه ای به شخص یا شئی مورد نظر وارد می شود مثلاً شخص دچار مریضی و گرفتاری می شود، اگر شخص چشم شور به ظرفی یا وسیله ای نظر کند و بگوید چه ظرف قشنگی! آن ظرف در همان لحظه یا چند لحظه بعد شکسته می شود.

اشتباه نکنید مبالغه نمی کنم و این نوشته ناسیونالیستی نیست ، بحث روی اصول شهرسازی است ، امکاناتی که باید یک منطقه دارا باشد تا برای ایجاد شهر مناسب گردد ، خودتان قضاوت کنید :

برای شهر سازی باید

۱- سنگ بستر مناسب باشد : مکانی که برای ساخت شهر در نظر گرفته می شود باید دارای سنگ بستر مناسب باشد ( می دانیم که ساخت و ساز روی زمین های ماسه ای باعث رانش زمین و مشکلات بسیار می شود ، ساخت و ساز روی بستر گچی باعث انحلال بستر ، فرونشینی زمین و مشکلات دیگر می شود الخ ) اما سنگ بستر شهر دزفول بسیار مقاوم است چندان که ساخت و ساز منازل ویلایی احتیاج به پی گود ندارد

۲-آب کافی : مکانی که برای ساخت شهر در نظر گرفته می شود باید دارای منابع آب کافی باشد ، شهر دزفول با داشتن رود دز که زلال ترین رود خوزستان است ( بعلت بستر سنگی و صخره ای ) و از میان این شهر می گذرد و وجود آبهای شیرین و بسیار گوارای زیر زمینی آب شرب این شهر را با وجود جمعیت بسیار به راحتی تامین می شود

۳- شیب مناسب : برای دفع آبهای سطحی و فاضلاب منازل در هر شهر باید زهکشی مناسب وجود داشته باشد ، در دزفول با وجود شیب مناسب زمین در بیشتر قسمتها زهکشی شهر و ایجاد جوب و فاضلاب بسیار آسان صورت می گیرد و در این خصوص مشکل زیادی وجود ندارد

۴- هوای خوب : بهترین آب و هوا برای شهرها آب و هوای پایکوهی است که دزفول در منطقه سر دشت با اتصال به رشته کوه زاگرس دارای آب و هوای کوهستانی و حتی برف گیر و در قسمت مرکزی ( دشت ، جلگه ) تحت تاثیر کوهستان دارای آب و هوایی بسیار مطبوع است

۵- ایجاد زیر ساخت : زیر ساختها ( جاده ، برق ، آب ، گاز و … ) ، نزدیکی به سد دز برای استفاده از برق ، نزدیکی به میدانین گاز ، وجود آب کافی در کنار و زیر شهر برای شرب ، شیب مناسب برای زهکشی ، همه و همه بستری را فراهم کرده است تا بتوان گفت که دزفول از لحاظ زیر ساختها با مشکل چندانی مواجه نیست

۶- جاده دسترسی : نزدیکی دزفول به ریل سراسری اهواز – تهران و نزدیکی به جاده سراسری اندیمشک – تهران دسترسی آسان به این شهر و پویایی آنرا در خود دارد

۷- مراکز اقتصادی : هر شهر برای بقا احتیاج به مراکز اقتصادی بزرگی دارد تا سرمایه در شهر تزریق کرده و مراکز اقتصادی کوچک بتواند این سرمایه را به گردش درآورد ، زمینهای حاصلخیز دزفول این شهر را به عنوان قطب کشاورزی منطقه در آورده است ، همچنین مکان مناسب شهر ( نزدیکی به میادین نفت و گاز و راههای سراسری ریلی – جاده ای ) باعث جذب نیروی کار شهر و رشد و بالندگی بسیار خوب آن شده است

۸- ریسک یا خطر پذیری : دوری از خطرات طبیعی ، شهر ها باید در مکانهایی ایجاد شوند که تا حد مقدور از خطرات طبیعی مثل زلزله ، سیل ، توفان ، آتشفشان و … در امان باشند در مورد زلزله که خطر آن در دزفول وجود دارد باید محتاط برخورد کرد هرچند خوشبختانه از دیرباز تا کنون زلزله ی شدیدی در این شهر رخ نداده است ، ارتفاع منطقه و دوری از خطر سیل (جز بخش کوچک شمالی بین پل جدید و قدیم که حریم رودخانه رعایت نشده است) ، دوری از ماسه زار و مشکلات آن ، شور نبودن خاک منطقه و مشکلات آن محل مناسبی را از نظر امنیت برای زندگی ایجاد کرده است

حالا خودتان قضاوت کنید آیا دزفول قطعه ای از بهشت نیست ؟

اینجا شهر گفت‌‌وگوی تمدن‌هاست. جای پای معماری ساسانی و بیزانس و روم شرقی را می‌توان در دزفول یافت.

دزفول مکانی بوده برای تبادل فرهنگ‌ها. شهری که در آن روزگاری، رومی‌ها می‌زیستند و بر روی رودخانه‌اش سد ساختند

در معماری خانه‌های کوچک دزفول، از سبک مسجد ایرانی گرفته تا کلیسای رومی و از مکتب ساسانی گرفته تا یونانی همه را می‌توان دید.

اینجا سرزمینی است که در آن پرتقال و خرما و موز در کنار هم می‌رویند. باید در کوچه‌هایش گشت، منظره دیوارهایش را دید، روبه‌روی هر دری ایستاد و سر را تا جایی بالا برد که در آنجا دیوار و آسمان همدیگر را ملاقات می‌کنند و آنگاه گوش سپرد به همه نجواهای شهر.

شهری با بافت فشرده که گویی مردمش طاقت دوری از هم را نداشتند که خانه‌هایشان از سه طریق پشت‌بام، کوچه و زیرزمین به هم راه داشته.

باید داخل خانه‌ها شد و سرک کشید به شواوان‌ها (شوادون به زبان محلی).

راهی زیرزمینی و دور و دراز که گاهی از کنار رودخانه دز سردرمی‌آورد و بیشتر اوقات از خانه همسایه. این راه زیرزمینی پناهگاه مردم دزفول بود در زمان بمباران هوایی.

وقتی در کوچه‌های دزفول راه می‌روی، اگر هم تنها باشی، گویی تنها نیستی.

در هر پیچی از کوچه، کوچه هم با تو می‌پیچد و چشم به آسانی و نرمی می‌چرخد.

دزفول را در زمان ساسانیان به صورت یک دژ و برای محافظت از پل رودخانه دز استوار کردند و به همین دلیل کالبد شهر شدیداً فشرده است و تمام خانه‌های ناحیه قدیمی شهر بر زمین‌های کوچکی احداث شده‌اند.

دزفول از معدود شهرهای ایران است که در معماری آن، آجر پخته به وفور به کار برده شده و گذشته از آنکه دیرپایی آن را باعث شده، اصالت و وقار خاصی نیز به آن بخشیده است.

دزفول شهر دارالمومنین و شهر سرداران رشید و دلیر هشت سال دفاع مقدس است .

دزفول شهراست که شیخ مرتضی انصاریها را تحویل امت اسلام نموده است .

دزفول شهری است که مراسم محرم آن آوازه اش در سرتاسر ایران پیچیده و در ایام محرم تقزیبا” از تمام ایران بازدید کننده دارد .

دزفول شهری است که : …………….

در شهر دزفول همانند اغلب شهرهای ایران شکل گیری محلات بی تاثیر از روابط شغلی و صنفی و بنیه مالی ساکنین نبوده است. مقدار فضای تشکیل دهنده هر واحد مسکونی و پیچیدگی بیشتر فضاهای معماری آن در ارتباط با شغل و میزان توانایی مالی و درآمد صاحب خانه بوده است .در نماهای پایدار شهری محله مفهومی از یک منطقه مسکونی برای رفع احتیاجات گروهی از مردم که دارای خصوصیات تقریبا یکسان میباشند بدون شک مفهوم محله در مناطق مختلف وجود داشته است و معین کردن عوامل فعال و مهم شهری احتیاج به مطالعات گسترده تری دارد سئوال اینجاست بهترین راه برای استقرار مناطق رسمی وخدمات شهری چیست باضافه چگونه مراکز فعالیت میتوانند بهترین کارایی را داشته باشند پدیده شهر نشینی یک پدیده دامنه دار است نتیجه ای از صد ها سال وفق پذیری و ارزیابی ها ، بنابراین خلق ترسیم پلانهای زیبا و خطوط نمی توانند زندگی را به محله باز گردانند۰ارتباط میان کوچکترین واحد های سازنده شهر یعنی خانه ها و مجموعه محلات ومناطق مسکونی و همچنین واژه شهر که در برگیرنده موارد فوق میباشد لازم است بیشتر مورد بررسی قرار گیرد۰ بدون شک تعیین وبه رسمیت شناختن عوامل موثر در طراحی میتوانند در بر گیرنده ارتباطات انسانی (ارتباطات خانواده) و نماهای پایدار شهری برای ساخت یک منطقه مسکونی و یا توسعه بناهای قدیمی بکار گرفته شود. مفهوم محله: امروزه ما مفهومی از محله با معرفی بعضی از خدمات شهری را از آن سکونتگاههای اولیه داریم ۰ مطالعه موقعیت محله ها ، شرایط و ارتباط مردم برای فهم بهتر کاربرد محله لازم میگردد باضافه همچنان که مورد بحث قرار گرفت هر محله از مردمی تشکیل می یافت که دارای اشتراکات اقتصادی و اجتماعی یکسانی بودند در قرن چهارم و پنجم هجری محله به استاندارد بالا تری ارتقاء یافت و بعنوان منطقه صنعتی معرفی گردید۰ بیشتر صنایع توسط مردمی انجام میگرفت که دارای ارتباطات خانوادگی و این صنعت از پدر به پسرو بعد موروثی ادامه ی یافت بدین راه محله بعنوان خانه دوم برای صنعتکاران معرفی گردید در این محله از تاریخ شهر سازی در ایران رونق یافت و مردمان ساکن درهر محله فعالیت اقتصادیشان را قابل تمیز از مردم دیگر محلات و تولیدات صنعتی مردم در محله زندگی رونق می یافت و در همان محله نیز می ماندند ۰ این ارتباطات نزدیک به خانوادگی باعث می شد که مردم حتی جهت اسکان در محله خود دنبال مکانی جهت ادامه زندگی باشند نه در محلات دیگر، در این دوره شهر دارای بافت یکنواخت بود وتفاوتی بین محلات به معنی امروزی و جود نداشت هر محله دارای بازار ،حمام ، مسجد، قبرستان و گذری بود که مردمان تملک یا مردم با نفوذ از آن قبیله در امتداد آن منزل داشتند یکسری سلسله مراتب اجتماعی بین طبقات مردم ساکن در محله وجود داشت و این تفاوت مربوط به ثروت نمی شد اسم محله نیز استوار برمذهب ، قبیله ویا بزرگ آن مردم تعیین و بین مردم رسمیت می یافت و کارشان نیز نمایانگر اسم محله بین دیگر مردم شهر (محله سادات ،علویان ) رسمیت می یافت. ۱- عواملی که بقاء محله را به خطر می اندازد توسعه محله استوار بر مفاهیم باستانی و اسلامی بعد از دوره پهلوی متوقف گردید و ارتباطات خانوادگی متزلزل گشت که میتوان جهت بررسی بیشتر به موارد ذیل اشاره نمود:

۱-۲ مهاجرت: یکی از مهمترین عوامل انقراض محله میباشد که ممکن است شخص یا خانواده از روستا به شهر مهاجرت کرده و ارتباط خانوادگی را فراموش کند.

۲-۲ کار: یکی دیگر از عواملی که باعث می شود معنی یک منطقه مسکونی به زبان جدید تعریف گردد ورود شخص یا اشخاصی از خانواده و اشتغال در مکانی بدور از هسته خانواده میباشد. ۳-۲ تحصیلات: از دیگر دلایل انفصال نیروی جوان خانواده از هسته اصلی و محله مهاجرت از شهری به شهر دیگر جهت تحصیلات کلاسیک میباشد که بعضا بخاطر نبود زمینه اشتغال در محله شخص برای همیشه خانواده را ترک مینماید.

۴-۲ بیمه (امنیت شغلی): یکی از عواملی که باعث شده هسته خانواده متلاشی گردد امنیت شغلی است در گذشته نفرات هر قبیله و تخصص کاری،کار کردن و اقامت در کنار همدیگر نوعی قدرت اجتماعی و اقتصادی. بشمار می آمد ولی با معرفی امنیت شغلی دیگر نیازی به شمار افراد حامی وجود نداشت.

نام محلات در شهر قدیم دزفول: محله رودبند – کرناسیون – مجدیان -سر دره – ساکیان – سیاهپوشان – لبخندق – کتکتان – مقدمیان – لوریان – سر میدان – پولادیان – مرشدبکان – چولیان – بنگشتیان – خراطان – قلعه – بازار – پیرنظر – مسجد – شاهرکن الدین – سید محمود – صحرابدر مشرقی – میاندره – صحرابدر مغربی - مشک دوزان – علی مالک – کلانتریان.

 چرا روز چهارم خرداد را روز دزفول نامیده‌اند؟ آیا در این روز اتفاق خاصی افتاده است؟ مثلاً سوم خرداد روز آزادی خرمشهر و پنجم مهر روز شکست حصر آبادان است … این روز چه اتفاقی در دزفول افتاده است؟ ابتدا پاسخ به این سوال کمی مشکل بنظرمی  رسید اما : انتخاب دزفول بعنوان سنگر پایداری و مقاومت مردم ایران، برای این بود که این شهر در طول دفاع مقدس مورد اصابت ۱۷۶ موشک با طول متوسط ۹ متر (جمعاً یک هزار و ۵۸۴ متر)، ۲ هزار و ۵۰۰ گلوله توپ (روزی بر این شهر گذشت که هر سه دقیقه صدای انفجار گلوله توپی گوشه‌ای از آن را به آتش می‌کشید) و ۳۳۱ راکت هواپیما قرار گرفت و ۱۹ هزار باب منزل و مغازه‌اش ویران شد. ژنرال حسن الدوری از نزدیکان صدام گفته بود که «این تعداد بمب و موشکی را که ما بر سر مردم دزفول فرو ریختیم برای تخریب زمینی به مساحت سه برابر حجم کل دزفول کافی بود!» از طرف دیگر شهری با این همه صدمه و تهدیدی که از سوی دشمن در جنگ روانی و جنگ شهری، آنگاه که تصمیم بر موشکباران شهرها داشت، گوینده سخیف رادیو عراق با صدای نکره‌اش می‌گفت: اما هیچ‌گاه دشمن نتوانست این دژ مقاومت را از سکنه خالی کند و رزمندگان دوران دفاع مقدس بهترین شاهد بر مدعایند که ناهار صلواتی نماز جمعه دزفول عجب صفایی دارد! گفتم آیا این دلایل کافی است یا هنوز هم بگویم که این شهر به تنهایی در طول دفاع مقدس یک لشکر (لشکر ۷ ولی عصر) را از نظر نیرویی و امکانات پشتیبانی، حمایت می‌کرد … این صبر و مقاومت مردم شهرهایی همچون دزفول و آبادان بود که توانستیم دشمن را از رویای فتح یک هفته‌ای تهران مأیوس کنیم. یادمون هست وقتی دشمن خرمشهر را تصرف کرد در گوشه گوشه آن نوشت «ما آمده‌ایم که بمانیم» و زمانی که صدام اراده رزمندگان اسلام را در باز پس گیری خرمشهر دید مغرورانه گفت که «اگر خرمشهر را گرفتید کلید بصره را به شما می‌دهم!». اما وقتی بعد از ۱۹ ماه همگان دیدند دشمنی که خرمشهر را به دژ تسخیر ناپذیر تبدیل کرده بود چگونه خود در تارهای عنکبوتی که به دور خود تنیده بود گرفتار شد و زبونانه به اسارت درآمد؛ و به راستی این فتح و پیروزی مرهون همان مقاومتی بود که در دزفول و دیگر شهرهای مرزی کشورمان اتفاق افتاد.

دزفول از قدیم الایام شهری است که به مشاهیر و علما و افرادی که تاثیر گذار در مملکت بوده اند به خود می بالیده است و همواره در همه زمینه ها افتخار آفرینی نموده است .

بنده بخاطر اینکه ممکن است بعضی از جوانان و اهالی محترم با این شخصیتهای گرانقدر آشنایی نداشته باشند به ذکر نام و سمت این عزیزان برای هر چه بیشتر آشنا شدن با آنها می پردازم (البته ممکن است که بعضی از این شخصیتها اکنون در این پست مشغول بکار نباشند اما بد نیست که بدانیم زمانی این افراد عهده دار این مسئولیتها مهم بوده اند.)

دزفولی های خارج از کشور :

پروفسور چله مال (عضو هئیت رئیسه ناسا)

دکتر محمد رضا چیت ساز : استاد موسیقی دانشگاههای آلمان ، فرانسه و اسپانیا ، محقق در آواشناسی صدای پرندگان

دکتر مسعود دزفولی (داروساز)

دکتر همایون دزفولی (عضو ناسا)

پروفسور بهزاد رئوفی (عضو ناسا – مسئول جهت‌یابی و کنترل مریخ‌نوردها)

پروفسور مجید صراف زاده (استاد دانشگاه در امریکا)

عزت السادات گوشه گیر (استاد دانشگاه و نمایشنامه نویس مقیم شیکاگو – آمریکا)

دکتر مرجان مشیریان دزفولی (مدرس فیزیک در امریکا)

دکتر ابوالحسن هاشمی دزفولی (استاد دانشگاه در امریکا) (شاگرد آقای کالوین دارانده جایزه نوبل)

مسئولین کشور پس از انقلاب :

غلامحسین الهام (وزیر دادگستری و سخنگوی سابق دولت)

غلامرضا اخوان صباغ (مدیرکل مدیریت بحران استان خوزستان و مشاور عالی استاندار خوزستان در پدافندغیرعامل)

سید علیرضا آوائی (رئیس کل دادگستری استان تهران)

آقای خاکسار (تحقیقات شورای مصلحت نظام)

مهندس محسن خجسته مهر (معاون برنامه ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری وزارت نفت)

دکتر عبدالکریم خیامی (رئیس مرکز نظارت و ارزیابی سازمان صدا و سیما)

تیمسار چیت فروش (رئیس مرکز مطالعات نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران)

دکتر محمدعلی رامین (مشاور دکتر محمود احمدی نژاد- معاونت سابق دفتر مطبوعات داخلی وزارت ارشاد اسلامی)

دکتر عبدالمحمد رئوفی نژاد (استاندار زنجان)

سردارسرلشکر غلامعلی رشید(جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح)

سید محمود رشیدی فرد (معاون طرح و برنامه وزارت تعاون)

مهندس زرگران (معاون وزیر صنایع)

دکتر سیداحمد زرهانی (رئیس سابق سازمان حج و زیارت، نماینده دور اوّل مجلس شورای اسلامی، معاون سه وزیر آموزش و پرورش)

سردار شاهوار پور(فرمانده سپاه ولیعصر (عج) استان خوزستان)

عبدالعلی صاحب محمدی (مدیر عامل راه آهن کشور)

حمید صافدل ( سرپرست سازمان توسعه و تجارت ایران)

سردار محمدعلی صبور (امور ورزشی سپاه -رئیس فدراسیون ورزشهای سه گانه کشور)

دکتر علیرضا صدرا(هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی)

سیدعزت الله ضرغامی (رئیس سازمان صدا و سیما)

مهندس طحان پسران(مسئول خرید پارس خودرو)

سرتیپ خلبان محمدرضا طحانیان (فرمانده هواپیمای سپاه که در ارتفاعات سیرچ کرمان سقوط کرد)

مهندس محمد باقر ظهوری فر (مدیر عامل شرکت ارتباطات زیر ساخت کشور)

دکتر محمدعلیزاده اصل ( مدیر کل دفتر اقتصادی وزارت رفاه)

سرتیپ خلبان ایرج عصاره (فرمانده لجستیک نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران)

غلامرضا فروزش (وزیر سابق جهاد)

علیرضا قلمبر دزفولی (مدیرعامل شرکت ایرانسل)

حمید قناعتی(مدیر کل سیاسی و تقسیمات کشوری استان خوزستان)

سردار غلامحسین کلولی دزفولی (مدیرعامل بنیاد تعاون بسیج)

سردار سرتیپ محمد حسن کوسچی (فرمانده ارشد سپاه غرب کشور و قرارگاه نجف اشرف و لشکر ۴ بعثت)

مهندس کیانی(معاونت صنایع بنیاد جانبازان)

سردار علی اصغر گرجی زاده (فرمانده سپاه حفاظت هوایی کشور)

مهندس محمد جواد محمدی زاده (رئیس سازمان محیط زیست کشور)

دکتر محمد مخبر (رییس ستاد اجرایی فرمان حضرت امام(ره) )

دکتر محمدرضا مخبر دزفولی (دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دکتر علیرضا مخبر دزفولی(معاون فرهنگی اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز و رئیس شورای هماهنگی فعالیت های قرآنی دانشگاه و مراکز آموزش عالی استان خوزستان)

سردار سید رضا میرزاده دزفولی ( فرماندهان جنگ ، فرمانده سابق سپاه خوزستان و وابسته نظامی ایران در ونزوئلا)

مهندس حبیب وحیدیان(مسئول خرید فولاد ایران در آلمان)

دکتر وحید یامین پور(مشاور رئیس شبکه ۳ سیما،مجری برنامه های ایران۸۸ – شوک – رو به فردا و دیروز امروز فردا)

علمی:

احمدآقاانصاری (شاعر و سخنران معاصر)

مرحوم محمد علی امام(نویسنده و محقق)

قیصر امین پور (شاعر معاصر)

مسعود ثم تراش (شاعر ونویسنده محلی)

آشفته دزفولی(شاعر)

محمد علی بهمنی (شاعر معاصر)

کاظم دزفولیان راد(استاد دانشگاه، محقق)

ابوتراب جلی (شاعر و طنزپرداز معاصر)

غلامعلی رجایی (شاعر و نویسنده معاصر)

عبدالرضا سالمی نژاد (نویسنده معاصر)

عبدالرحیم سعیدی راد (تارنگار) (شاعر معاصر)

دکتر محمد رضا سنگری (نویسنده و محقق عاشورایی)

عبدالرحیم سعیدی راد (شاعر و نویسنده معاصر)

مهراب صادق نیا (مدرس حوزه،ریاست موسسه آموزش عالی زبان و فرهنگ شناسی وابسته به جامعه المصطفی )

دکتر علیرضا عصاره (رئیس سابق دانشگاه آزاد اسلامی واحد آکسفورد انگلیس)

دکتر عزیزالله عباسی دزفولی (اولین جراح کلیه ایران)

غلامعلی فرشادی (یکی از مؤلفان کتاب حسابان سال سوم ریاضی)

دکتر غلامعلی قاسمی (عضو هیئت علمی و معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد قم)

مهندس سید مسعود فارغ (موسس مرکز اطلاع رسانی تجهیزات پزشکی)

احمد محمود (نویسنده معاصر)

مرحوم ملا محمد تقی ناهیدی (شاعر)

محمدجعفر نعناکار (حقوقدان،پژوهشگر)

سید حسن مهدوی فر (نویسنده)

هنرمند:

سالار احمدیان (نقاش بین المللی)

وحید تاج (خواننده )

آرمان تیمور ( شاعر و عکاس ریاست جمهوری)

علی صدیقی راد (خواننده )

دکتر شهاب الدین عادل ( عکاس و مستند ساز )

محمدهادی قمیشی‌بزرگ (بازیگر، طراح لباس و دکور، کارگردان)

محمد قمرزاده (بازیگر در مجموعه یوسف پیامبر) ‌‌

حمید لبخنده ( کارگردان سینما و تلویزیون) ‌‌

احمدرضا گرشاسبی (کاگردان صدا وسیما)

استاد محمود مخدوم (استاد سرشناس موسیقی ایران)

ورزشکار:

حسن ابرهام (بازیکن اسبق تیم ملی فوتبال امید ایران)

روح‌الله بیگدلی (بازیکن تیم فوتبال باشگاه مس کرمان)

سرهنگ مجید حلوایی : ملی پوش فوتبال ( ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۳) بازیکن تیم پاس ، زننده تنها گل تاریخ فوتبال ایران به برزیل

علی حنطه (سرمربی تیم ابومسلم مشهد)

عبدالرضا جوکار(وزنه بردارتیم ملی جانبازان،قهرمان چندین دوره پارا المپیک)

کریم کاکاحاجی(مربی تیم ملی عراق – مربی اسبق تیم ملی کشتی ایران و قهرمان آسیا)

عبدالله کرمی (بازیکن تیم فوتبال شاهین بوشهر)

هادی دزفولی (از داوران برجسته سالهای گذشته فوتبال کشور)

ذوالفنون (بازیکن تیم فوتبال باشگاه صنعت نفت آبادان)

مرحوم حاج باقر رشنو (از قهرمانان رشته وزنه برداری در استان خوزستان)

حجت زاد محمود (بازیکن تیم فوتبال فولاد خوزستان)

جهان پهلوان حسن عباسی دزفولی ( قهرمان وزنه برداری و ورزش های زورخانه ای)

مجید قناعتی(قهرمان بکس ومربی بکس دزفول )

کریم قنبری (مربی تیم فوتبال باشگاه سپاهان)

محمد موسوی (بازیکن تیم ملی والیبال ایران)

میلاد نوری(بازیکن تیم استقلال تهران)